هر خودرويي بايد در مقابل تغيير مسير حركت در پيچهاي جاده، انعطافپذير بوده و توانايی مواجه با آنها را داشته باشد. كمک فنرها علاوه بر دفع ضربات و جلوگيری از انحراف خودرو، تواناييهای ديگری نظير، تنظيم زواياي چرخها در حالت صحيح، ثابت نگهداشتن ارتفاع خودرو در حد معين و استاندارد، حفظ سطح تماس تايرها با سطح جاده را نيز دارا هستند. دفع ضربات اين کار با تبديل انرژی جنبشی حاصل از نوسانات فنر و سيستم تعليق و تبديل آن به انرژی گرمايی (حرارتی) در کمک فنر انجام میگردد.
زماني كه باور كرديد كمک فنرها در 20.000 كيلومتر پيمايش خودرو حداقل يك ميليون بار حركت عمودي دارند متوجه اهميت عملكرد صحيح كمک فنرهاي خودرو ميشويد. اين عملكرد ايمني، راحتي و اطمينان در رانندگي را براي شما به ارمغان ميآورد.
رانندگان خودرو به طور كلي اطلاعات كمي درباره كمک فنر و نقش مهم آن در ايمني خودرو دارند. آنچه كه بايد بدانيم نقش كمک فنر به عنوان جزيي از سيستم تعليق ميباشد كه به صورت اتصال قابل ارتجاع (الاستيك) بين چرخ و اتاق خودرو قرار دارد. كمک فنر از بدنه خودرو در برابر تكانها و شوكهاي حاصل از حركت خودرو در سطوح ناهموار جادهها محافظت ميكند.
وظيفه کمک فنر
عملكرد سيستم تعليق و كمک فنرها اغلب با هم اشتباه ميشوند. كمک فنرها حركت بالا و پايين رفتن سيستم تعليق و بدنه را براي ايجاد يك حركت يكنواخت تنظيم ميكنند. وظيفه اصلی کمک فنر کنترل حرکات فنر و سيستم تعليق است به طوري كه در کمک فنر پيستوني که به انتهای ميله پيستون نصب شده است با بالا و پايين رفتن چرخ در سيلندر حرکت كرده و با عبور دادن روغن از يک طرف پيستون به طرف ديگر آن از طريق مسيرهای تعبيه شده، سرعت حرکت فنر و سيستم تعليق را کند کرده و نيروی مقاومی در مقابل اين حرکت ايجاد میکند. مقدار اين نيرو به سرعت حرکت پيستون، اندازه و تعداد سوراخهای آن بستگی دارد.
اهداف عمده بهكارگيري کمک فنر در خودرو
كمک فنرها براساس يك روش و قاعده مشخص براي مستهلكنمودن ارتعاشات طراحي شدهاند كه اين طراحي همزمان با طراحي خودرو انجام ميپذيرد. بهطوركلي دو دليل اصلي جهت بهكارگيري كمک فنرها در وسايل نقليه موتوري مطرح است؛ اول ایمنی حرکت که در این حالت تماس چرخ با سطح جاده تامین ميشود و دوم راحتی حرکت که در این حالت ارتعاشات بدنه خودرو به حداقل كاهش مييابد.
كمک فنرها مصرفکننده انرژی بوده و انرژی جنبشی را تبدیل به انرژي حرارتي میکنند. انرژي اضافي توليد شده در اثر حركت تاير و فنرها بر روي سطح زمين توسط كمک فنر جذب و باعث محدودشدن ارتعاش چرخها ميشود. همچنين از انتقال ارتعاشات مخرب به بدنه خودرو جلوگيري كرده و راحتي سرنشينان را تأمين ميكنند.
كمک فنرها در 3 وضعيت زير مؤثرند:
ترمزگيري: در صورتي كه كمک فنرها ضعيف باشند فاصله توقف خودرو در اثر ترمزگيري بيشتر ميشود. اين فاصله حتي زماني كه ترمزگيري در جادههاي ناهموار باشد افزايش مييابد.
پيچهاي جاده: در صورتي كه كمک فنرها در شرايط نامطلوبي قرار داشته باشند در هنگام حركت در پيچها، خودرو بيش از حد به زمين نزديك شده در اين حالت سيستم تعليق كاملا تحت فشار قرار ميگيرد. هم چنين قدرت فرمانپذيري خودرو كاهش مييابد.
سايش تايرها: در صورتي كه كمک فنرها در شرايط استاندارد قرار نداشته باشند تايرها تحت فشار بيش از حد قرار ميگيرند. در اين حالت آج تايرها به مرور از بين رفته و سايش آنها بيشتر ميشود. به عبارت ديگر كمک فنرها ميتوانند با تنظيم سطح تماس بين تاير و سطح جاده شرايط رانندگي بهتري را فراهم نمايند.
تاثير عملكرد كمک فنرها بر سايش تايرها و كنترل خودرو
يكي از بخشهايي كه رانندگي با خودرو را لذتبخش مينمايد عملكرد صحيح كمک فنرهاست.
سايش غيرعادي تايرها و خرابي كمک فنرها بر رفتار و عملكرد خودرو هنگام رانندگي تأثير بهسزايي دارد.
خرابي كمک فنرها باعث بروز مشكلات زير ميشود:
- عدم كنترل مناسب خودرو در پيچهاي تند جاده كه منجر به انحراف خودرو از مسير ميشود.
- لرزش جلوبندي در جادههايي كه سطوح ناهموار دارند. اين لرزش در غربيلك فرمان نيز احساس شده و در هنگام عبور از ناهمواريها، صداهاي بلند و غيرعادي نيز شنيده ميشود.
- شيرجه رفتن خودرو در حين ترمزهاي شديد ممكن است به دليل خرابي كمک فنرها باشد.
- جهش چرخها از روي ناهمواريها باعث لغزش و سرخوردن مستمر خودرو ميشود.
نتيجه اينكه:
تشخيص مستهلكشدن كمک فنرها براي بسياري از تعميركاران غير قابل لمس و مشكل است. پس بهتر است دقت كنيد عمر مفيد كمک فنرهاي خودرو به اتمام نرسيده باشد. وجود مشکل در حفظ تعادل خودرو و انحراف در پيچها میتواند بر اثر خرابی کمک فنرها باشد.
هميشه کمک فنرها را به صورت جفت تعويض نموده و از تعويض تکی آنها خودداری نماييد. در صورتي كه از كمک فنر، روغن نشت كند، بلافاصله بايد نسبت به تعويض آنها اقدام كرد.
در صورتیکه کمک فنرها بيش از حد فرسوده شوند:
- در هنگام ترمزگيري مسافت توقف افزايش مييابد.
- در هنگام پيچيدن سرعت كاهش مييابد.
- عمر تايرها نيز كاهش خواهد يافت.
عيبيابی كمک فنر
بيشتر رانندگان به كمک فنرها – كه يكي از اساسيترين قسمت ايمني خودرو است- اهميت چنداني نميدهند. لذا به منظور ايمنی بيشتر اطلاعات ذيل ميتواند درخصوص شناخت وتشخيص خرابیهای کمک فنر، مفيد باشد.
اگر كمک فنر نشتي دارد حتماً بايد نسبت به تعويض آن اقدام نمود.
- بالا و پايين رفتن خودرو به خصوص اگر جاده ناهموار باشد و يا اصطلاحاً شيرجه رفتن خودرو در حين ترمزهاي شديد، ممكن است به دليل خرابي كمک فنرها باشد.
- اگر در سر پيچ، خودرو بيش از حد بپيچد به نحوي كه راننده براي كنترل آن دچار مشكل شود، اين شرايط ممكن از ناشي از خرابي كمک فنر باشد.
- اگر در حين حركت خودرو، چرخها روي جاده با شدت زيادي بالا و پايين بروند، ممكن است از فرسودگي فنرها و كمک ها باشد.
- اگر خودرو بر روي جاده حالت بيثباتي پيدا كند و منحرف شود، ممكن است از فرسودگي كمک فنرها باشد. اين امر ايمني اتومبيل را به شدت تهديد ميكند.
- اگر قطعات و لوازم مربوط به نصب كمک فنر تركخوردگي و يا تغيير شكل داشته باشند، در زمان شتابگرفتن، ترمزكردن و يا عبور از ناهمواريهاي سطح جاده، باعث ايجاد صداي غيرعادي ميشوند. بنابراين هرچه زودتر بايد نسبت به تعويض بوشها اقدام شود. در غير اين صورت ايمني خودرو به شدت كاهش پيدا ميكند.
- حمل بار اضافي و بيش از حد استاندارد، عامل مهمي در ضعيفشدن كمک فنرها است؛ به خصوص زماني كه خودرو در ناهمواريهاي جاده قرار ميگيرد.
- تايرهايي كه از يك سمت (لبههاي داخل يا خارج) اصطلاحاً ساييده شده باشند، نشانگر عيب در سيستم تعليق به خصوص دركمک فنرها است كه پس از انجام آزمايشات لازم و حصول اطمينان از خرابي كمک فنرها، نسبت به تعويض آنها اقدام نماييد.
منبع : ایساکو